Табиғат тынысы: Аң-құсты заңсыз аулау қылмыстық жауапкершілікке әкеледі
Қазіргі таңда қоршаған ортаны қорғау және табиғи ресурстарды сақтау мәселесі әлемдік деңгейдегі маңызды міндеттердің бірі болып табылады. Еліміз табиғи байлықтарға, сирек кездесетін жануарлар мен өсімдіктерге бай мемлекет болғандықтан, оларды қорғау ерекше маңызға ие. Алайда табиғатқа қауіп төндіретін негізгі факторлардың бірі – браконьерлік.
Браконьерлікпен күресу ережелерін өрескел бұзу фактілері экожүйеге үлкен зиян келтіріп қана қоймай, заң талаптарын бұзу болып саналады және құқықтық жауапкершілікке әкеледі.
Браконьерлік дегеніміз – аңшылық, балық аулау немесе жануарлар дүниесін пайдалану саласындағы белгіленген тәртіпті бұза отырып, табиғи ресурстарды заңсыз иемдену әрекеті. Мұндай құқық бұзушылықтар көбінесе рұқсатсыз аң аулау, тыйым салынған құралдарды пайдалану, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарда аңшылық жасау және сирек кездесетін жануарларды заңсыз аулау түрінде кездеседі. Бұл әрекеттер жануарлар дүниесінің азаюына, табиғи тепе-теңдіктің бұзылуына және мемлекетке елеулі материалдық шығын келтіруге себеп болады.
Қазақстан Республикасының заңнамасында браконьерлікпен күресуге ерекше назар аударылған. Қылмыстық кодекс және Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс табиғатты қорғау талаптарын бұзған тұлғаларға қатысты жауапкершілік шараларын белгілейді. Егер заңсыз аңшылық нәтижесінде елеулі зиян келтірілсе немесе Қызыл кітапқа енген жануарлар ауланса, кінәлі тұлғалар қылмыстық жауапкершілікке тартылады. Мұндай жағдайларда айыппұл салу, мүлкін тәркілеу, бас бостандығын шектеу немесе бас бостандығынан айыру жазалары қолданылуы мүмкін.
Браконьерліктің қоғам мен табиғатқа тигізетін зардабы өте үлкен. Заңсыз аңшылықтың салдарынан көптеген жануарлар түрінің саны азайып, кейбіреулерінің жойылып кету қаупі артады. Әсіресе арқар, қарақұйрық сияқты сирек кездесетін жануарларды заңсыз аулау биологиялық әртүрлілікке орны толмас зиян келтіреді. Сонымен қатар табиғи тепе-теңдіктің бұзылуы экожүйенің тұрақтылығына теріс әсер етіп, болашақ ұрпақтың табиғи байлықтарды пайдалану мүмкіндігін шектейді.
Браконьерлікпен тиімді күресу үшін мемлекет тарапынан табиғатты қорғау қызметі күшейтіліп, құқық қорғау органдарымен бірлескен рейдтер ұйымдастырылуда. Сонымен қатар бақылаудың заманауи технологиялары енгізіліп, азаматтардың экологиялық мәдениетін арттыру бағытында түсіндіру жұмыстары жүргізілуде. Табиғатты қорғау тек мемлекеттік органдардың ғана емес, әрбір азаматтың міндеті болып табылады.
Қорытындылай келе, браконьерлікпен күресу ережелерін өрескел бұзу – қоғамдық қауіпті құқық бұзушылықтардың бірі. Ол қоршаған ортаға, жануарлар дүниесіне және мемлекет мүддесіне айтарлықтай зиян келтіреді. Сондықтан табиғатты қорғау заңнамасын сақтау, құқық бұзушыларға қатысты қатаң шаралар қолдану және экологиялық сананы қалыптастыру браконьерлікпен күрестің негізгі бағыттары болып қала береді. Табиғатты сақтау – баршамыздың ортақ міндетіміз және келер ұрпақ алдындағы жауапкершілігіміз.
Рахымжан БУРАБАЕВ,
«Қызылорда облыстық орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясы» РММ-нің бөлім басшысы
Фото: ашық дереккөз
