Трамп Иранды «жойып жіберемін» деп кезекті мәрте сес көрсетті
АҚШ президенті Дональд Трамп БҰҰ Бас Ассамблеясының отырысында Иранға қатысты «маңызды шешім» қабылдауы керектігін мәлімдеп, Ислам Республикасымен жаңа келісім жасасу немесе оны «жою» нұсқаларының бірін таңдау қажеттігін айтты, деп хабарлайды ВВС.
Трамптың сейсенбі күні Нью-Йоркте сөйлеген сөзін Иран делегациясының бір ғана мүшесі тыңдап отырды. АҚШ президенті егер қақтығыс реттелмесе, Ислам Республикасын «жойып жіберуі» мүмкін екенін мәлімдеді.
Лық толы залда сөйлеген Трамп сондай-ақ «жаһандық үкімет» тұжырымдамасын қабылдамайтынын айтып, Ресей мен Украина арасындағы бейбіт үдерісте делдал болуға және жасанды интеллект саласындағы көшбасшылық жарыста АҚШ-тың жеңісін қамтамасыз етуге уәде берді.
Оның мәлімдемелері жоғары деңгейдегі дипломатиялық кездесулерге толы күннің қорытындысы болды. Трамп оннан астам әлемдік көшбасшымен кездесті.
Трамп сөзін экономика, иммиграция, шекара қауіпсіздігі және зорлық-зомбылық қылмыстарымен күрестегі жетістіктерін айтудан бастады. Оның мәлімдемелері Манхэттенде отырған дипломаттарға емес, қарашада өтетін АҚШ Конгресінің аралық сайлауына дайындалып жатқан сайлаушыларға арналған үндеуге көбірек ұқсап кетті.
Сөзінің басым бөлігін Трамп Иранмен соғысты ақтауға арнады. АҚШ пен Израиль ақпанда Иранға қарсы әскери операция бастағаннан бері әлемдік мұнай бағасы күрт өсіп, оның президент ретіндегі қолдау рейтингі төмендеген.
Трамптың сөзі БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриштің бұған дейін айтқан мәлімдемелерінен айтарлықтай өзгеше болды. Гутерриш әлемдегі алшақтықтың тереңдеп бара жатқанын ескертіп, мемлекеттер мен халықтардың «өзара тәуелділігіне» назар аударған еді.
АҚШ президенті қақтығыстың Тегеранның ядролық қаруға ие болуына кедергі келтіргенін айтып, күш арқылы қол жеткізілген бейбітшіліктің маңызын алға тартты. Оның пікірінше, мұндай тәсіл келісімдер мен ымыраға қарағанда ультиматумдарға көбірек арқа сүйейді.
– Иранмен олардың бұрынғыдан да қуатты мемлекет ретінде қайта құрылуына мүмкіндік беретін келісім жасала ма? Әлде мен Ислам Республикасын жойып жіберемін бе, мұны тез арада жасап, олардың қайтадан адамдар мен елдерді жойып, қиратуына ешқандай мүмкіндік бермеймін бе? Әлде оларды тозаққа жіберемін бе?» – деді ол.
Трамп осы уақытқа дейін жасай алмаған Иранмен келісім қарашадағы сайлаудан кейін бірден жасалады деп үміттенетінін айтты.
Бұл мәлімдемелер оның сыртқы саяси стратегиясында мәжбүрлі дипломатияға басымдық беретінін көрсетті. Яғни келіссөздер есігін ашық ұстай отырып, басым әскери күш қолдану қаупін алға тарту.
Кейін Трамп журналистерге АҚШ өкілдерінің БҰҰ Бас Ассамблеясы аясында Иран делегациясымен үш сағат бойы «өте нәтижелі» кездесу өткізгенін айтты.
Иранның мемлекеттік телеарнасы Сыртқы істер министрі Аббас Арагчидің АҚШ-тың Таяу Шығыс жөніндегі арнайы өкілі Стив Уиткоффпен кездескенін растады. Алайда Тегерандағы ресми тұлғалар бұл туралы әзірге түсініктеме берген жоқ.
Трамп өз сөзінде Ресей мен Украина арасындағы соғысты да өзінің дипломатиясы тоқтататынын тағы да мәлімдеді.
– Біз Ресей мен Украина басшыларымен тығыз жұмыс істеп жатырмыз және бұған қол жеткіземіз. Меніңше, бұл жұрт ойлағаннан әлдеқайда тез болады, – деді ол.
Трамп сондай-ақ жасанды интеллектіге қатысты алаңдаушылықты төмендетіп көрсетуге тырысты. Ол бұл салада АҚШ-тың Қытайға көшбасшылықты бермейтінін мәлімдеді.
АҚШ президенті жасанды интеллектіні «суперинтеллект» деп атау керек деген пікір білдірді.
– «Жасанды» деген сөзді қолдану оның жалған нәрсе екені туралы түсінік қалыптастырады. Бұл жалған емес, керісінше, таңғаларлық нәрсе. Бірақ біз сақ болуымыз керек, – деді ол.
Сейсенбі күні БҰҰ Бас Ассамблеясы аясында Трамп Дания мен Гренландия басшыларымен бірге Солтүстік Атлантикадағы аралда АҚШ-тың әскери қатысуын күшейту туралы келісімге қол қойды. Кейінгі хабарларға қарағанда, келісім Гренландияда АҚШ-тың екі әскери базасын салуды көздейді, алайда Дания тарапы оның парламенттің мақұлдауын талап ететінін және аралдың Дания егемендігінде қалатынын атап өтті.
Еске сала кетсек, бұған дейін Иран АҚШ-тың соққыларына жауап беруге дайын екенін жазған едік.
Фото: видеодан кадр
