Жоғары білім: Елімізде бірқатар мамандық қысқарады
Билік өкілдері заңгерлер, экономистер мен менеджерлердің артықтығын мәлімдеп, гранттарды басқа бағыттарға қайта бөлуді жоспарлап отыр. Қазақстанда 2029 жылға дейін жоғары оқу орындарындағы кейбір білім беру бағдарламаларын кезең-кезеңімен жабу көзделген.
Бұл туралы ҚР ғылым және жоғары білім министрлігінің жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім комитеті сұрауға берген жауабында айтылған.
Әңгіме, ең алдымен, жаппай сұранысқа ие жалпы бейінді мамандықтар туралы.
Министрлік мәліметінше, еңбек нарығында құқықтану, қаржы, экономика, менеджмент, маркетинг, мемлекеттік және жергілікті басқару, аударма ісі, шет тілдері, ақпараттық жүйелер, есептеу техникасы және бағдарламалық қамтамасыз ету, сондай-ақ дене шынықтыру және спорт бағыттары бойынша мамандардың артықтығы байқалған.
Ведомствоның түсіндіруінше, бұл шешім ЖОО-лардың білім беру бағдарламаларын талдау, оларды жаңа мамандықтар атласымен және өңірлік кадрларға деген сұраныс болжамымен салыстыру нәтижесінде қабылданған. Сонымен қатар 2026 жылғы наурызда enbek.kz платформасында жұмыс берушілер арасында сауалнама жүргізілген, оған еліміздің әр өңірінен 73 мыңнан астам кәсіпорын қатысқан.
Министрлікте бұл жаппай факультеттерді жабу немесе оқытушыларды қысқарту дегенді білдірмейтінін атап өтті. Негізінен, жекелеген бағдарламалар бойынша жаңа қабылдаудан бас тарту және оларды біртіндеп трансформациялау жоспарланып отыр.
«Білім беру бағдарламаларын жабу 2029 жылға дейін кезең-кезеңімен жүзеге асырылады, студенттердің оқуын аяқтау мүмкіндігі ескеріледі. ЖОО-лардың негізгі міндеті — контингентті жоғалтпай, сұранысты жаңартылған бағдарламаларға бағыттау. Бұл шешім оқытушыларды немесе әкімшілік қызметкерлерді автоматты түрде қысқартуды білдірмейді. Көп жағдайда жекелеген бағдарламаларға жаңа қабылдау тоқтатылып, оларды ірілендіру, жаңарту немесе сұранысы жоғары бағыттармен алмастыру туралы болып отыр», деп хабарлады ведомство.
Ескірген бағыттардың орнына билік цифрлық технологиялар, жасанды интеллект, деректерді талдау, жобалық оқыту және кәсіпкерлікке қатысты бағдарламаларды белсенді дамытуға ниетті. Оқытушылар үшін қайта даярлау және біліктілікті арттыру шаралары ұйымдастырылмақ.
Сонымен қатар оқытушыларды жаңа білім беру өнімдерін — микробіліктіліктерді, сертификаттық курстарды және қосымша білім беру бағдарламаларын әзірлеуге белсендірек тарту жоспарланып отыр. Министрліктің пікірінше, бұл жүйені кадрларды жаппай қысқартпай қайта құруға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік грант бөлу де еңбек нарығының нақты қажеттіліктеріне көбірек сәйкестендірілмек. Басымдық біртіндеп техникалық және IT бағыттарына беріледі.
Министрліктің мәліметінше, өзгерістер еңбек нарығының жылдам жаңаруымен байланысты. Қазақстанның барлық өңірлері бойынша жаңа мамандықтар атласына 1000-нан астам жаңа және шамамен 400 трансформацияланып жатқан мамандық көрсетілген. Сонымен қатар 300-ден астам мамандық автоматтандыру мен цифрландыруға байланысты жойылу немесе елеулі өзгеріске ұшырау қаупі бар.
Ведомство дерегінше, жұмыс енді талдау кезеңінен тәжірибелік іске асыруға көшкен. Қазіргі уақытта қазақстандық ЖОО-лар салалық мамандықтар атластары негізінде 1700-ден астам білім беру бағдарламасын, сондай-ақ өңірлік бағыттар бойынша тағы 66 бағдарламаны әзірлеп жатыр.
Фото: ашық дереккөз
