Қазақстан қытайлық автокөліктер импорты бойынша әлемдік топ ондыққа кірді
Қазақстан алғаш рет Қытайдан автокөлік импорттайтын ең ірі 10 елдің қатарына кіріп, жаһандық рейтингте 10-орынға тұрақтады. Бұл қытайлық брендтерге деген сұраныстың жылдам өсіп жатқанын және жеңіл автокөлік нарығындағы бәсекенің күшейгенін көрсетеді.
Ресми деректерге сәйкес, өткен жылы Қазақстанға Қытайда өндірілген 211 545 автокөлік импортталған. Салыстырмалы түрде айтсақ, үш-төрт жыл бұрын қытайлық маркалардың нарықтағы үлесі айтарлықтай төмен болатын, ал сатылымда жапон және корей өндірушілері тұрақты түрде көш бастап келген. Қазір жағдай өзгерді: қытайлық брендтер жаппай сегментте орнығып, өз үлесін белсенді түрде арттыруда.
Әңгіме ең алдымен Changan, Chery, Haval, Geely, Jetour, Zeekr және басқа да маркалар туралы. Автокөліктердің бір бөлігі дайын күйінде жеткізілсе, енді бір бөлігі машинажинақ (машинокомплект) түрінде әкелініп, кейін Қазақстандағы кәсіпорындарда құрастырылады. Яғни, қытайлық қатысу тек импортпен шектелмей, өндірісті жергіліктендіру бағытында да көрініс табуда.
Orbis Auto автомобиль тобының бас директоры Динара Искакованың айтуынша, ең қарқынды өсім кезеңі артта қалғанымен, қытайлық автокөліктерге деген қызығушылық сақталып отыр. Оның сөзінше, 2022–2023 жылдары қытайлық брендтердің үлесі ерекше жылдам артқан болса, қазіргі таңда нарық анағұрлым тұрақты даму кезеңіне өтті.
2024 жылмен салыстырғанда 2025 жылы қытайлық автокөліктер сатылымы өсті, бірақ белсенді кезеңдегідей қарқын жоқ. 2022 жылдан бергі динамиканы қарасақ, үлес өте жылдам артты, алайда бұл жедел өсім кезеңі артта қалды. 2026 жылы шамамен 3–5% өсім күтеміз. Жақын перспективада нарықтағы үлес 50%-ға жуықтауы мүмкін, бірақ алдағы бес жылда 70%-ға жетеді деу ерте, – деді ол.
Оның мәліметінше, 2025 жылы тек ресми нарықта 85 мыңға жуық қытайлық автокөлік сатылған. Бұған импортталған машиналар да, Қазақстанда жинақталған көліктер де кіреді.
Өз кезегінде автоэксперт Алексей Алексеев нарықтағы өзгерістер ауқымы бірнеше жыл бұрынғы болжамнан әлдеқайда ауқымды болғанын атап өтті. Оның айтуынша, қытайлық өндірушілер тек нарыққа еніп қана қоймай, сатылым көшбасшыларының қатарына бекем орнықты.
Үш жылдың ішінде қытайлық брендтер жаңа автокөліктер нарығының 40–45%-ын иеленді. Сатылым бойынша алғашқы ондықта алты марка – қытайлық. Бұл – қысқа мерзім ішінде қол жеткізілген өте маңызды көрсеткіш. Үш жыл бұрын менен сұрағанда, олардың үлесі 20% шамасында болады деп болжаған болар едім, алайда іс жүзінде олар нарықтың жартысына жуықтады, – деді сарапшы.
2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанда 234 952 жаңа автокөлік сатылған. Үздік ондыққа алты қытайлық брендпен қатар кореялық Hyundai мен Kia, Chevrolet және жапондық Toyota кірді. Бұл ретте жапон маркаларының жаппай сегменттегі үлесі біртіндеп азайып келеді, ал қытайлық өндірушілер баға мен жинақталым (комплектация) тұрғысынан белсенді бәсекелесуде.
Сарапшылардың айтуынша, қытайлық автокөліктер көбіне орта класс седандары мен кроссовер сегментінде таңдалады. Сатып алушыларды қолжетімді баға, кеңейтілген опциялар жиынтығы және заманауи дизайн қызықтырады. Бұған қоса, сервистік инфрақұрылым мен кепілдік бағдарламалардың дамуы да маңызды факторға айналды.
Авто сарапшының пікірінше, қытайлық брендтердің күшеюі сатылым құрылымын ғана емес, жалпы баға саясатын да өзгертті.
Қытайлық брендтердің пайда болуы өзге өндірушілерді баға мен жинақталымды қайта қарауға мәжбүр етті. Бәсеке күшейді, нәтижесінде тұтынушы сол қаражатқа көбірек жабдықталған автокөлік ала бастады. Сонымен қатар жаңа автокөліктер есебінен автопарктің жаңаруы жол қауіпсіздігін арттырып, ескірген машиналардың үлесін біртіндеп азайтады, – деді ол.
Сонымен бірге сарапшылар алдағы жылдары дәстүрлі брендтердің толықтай ығыстырылуын күтудің жөні жоқ екенін айтады. Премиум сегмент пен әлемдік танымал маркалардың өз аудиториясы сақталады. Дегенмен жаппай сегментте үлестерді қайта бөлу үдерісі әлдеқашан басталып, қытайлық өндірушілер негізгі ойыншылардың біріне айналды.
Осылайша, Қазақстанның қытайлық автокөліктерді импорттайтын ең ірі 10 елдің қатарына енуі – тек жеткізілім көлемінің өсуін емес, сонымен қатар нарықтың терең трансформациясын білдіреді. Қысқа уақыт ішінде сұраныс құрылымы өзгеріп, бәсеке күшейіп, сатып алушылар үшін таңдау аясы кеңейді. Бұл жалпы алғанда елдің автомобиль секторының жаңа кезеңге өткенін көрсетеді.
Коллаж: БАҚ.КЗ
